nieuws

Microbenjagers ontdekken ijzeretende spookmicrobe

Publicatie

11 Apr 2016

Categorie

Utilities

Soort

nieuws

Tags

De balans tussen methaanetende en -producerende processen beïnvloedt de wereldwijde uitstoot van het sterke broeikasgas in de atmosfeer. De nu ontdekte microbe blijkt met behulp van methaan ijzerverbindingen af te breken waardoor ze weer eetbaar zijn voor andere bacteriën. Zo ontstaat er een ware energiestroom. Die beïnvloedt de cycli van ijzer en methaan en hun onderlinge interacties in de bodem en sedimenten, wat weer invloed heeft op de kwaliteit van de (natte) natuur, beschrijven Katharina Ettwig en Baoli Zhu, de eerste auteurs in het paper over dit onderwerp in PNAS.

 

Slimme waterzuivering in bioreactor

Tank met MethanosarcinalesBovendien kunnen de microben (de archaea) nog iets belangrijks. Ze maken van nitraat ammonium: het lievelingseten van de beroemde anammoxbacterie die zonder zuurstof ammonium omzet in stikstofgas. ‘Dat is relevant voor bijvoorbeeld waterzuivering’, vertelt microbioloog Boran Kartal, die recent van de Radboud Universiteit naar het MPI in Bremen verhuisde. ‘Een bioreactor met daarin anaërobe micro-organismen die methaan en ammonium oxideren, maakt het mogelijk om tegelijkertijd ammonium, methaan en geoxideerde stikstof om te zetten naar onschadelijk stikstofgas en koolstofdioxide.’

En waar is dat bijzondere archaeon na jaren zoeken nu precies gevonden? ‘Nota bene in onze eigen verzameling monsters’, lacht microbioloog Mike Jetten van de Radboud Universiteit. ‘We ontdekten ze in ophopingsculturen uit het Twentekanaal die we al jaren hadden. We konden een hele cultuur opkweken door ze te voeren met nitraat en ijzer, een stof die we normaal nooit in grote hoeveelheden in onze tanks stoppen.’

 

Magisch vierkant van de microbiologie

Jaren geleden tekenden Jetten en zijn team een kleine tabel, met beschikbare elektronendonoren en -acceptoren waarop groei van nog onbekende micro-organismen mogelijk moest zijn. Een soort magisch vierkant van de microbiologie. Hij verwachtte dat voor elk vakje een bacterie of archaeon zou bestaan – de evolutie laat zelden een niche onbezet. Acht van de negen ‘spookorganismen’ heeft zijn team al gevonden: deze vondst vult het een-na-laatste vakje. ‘Het is echt een bijzondere ontdekking’, aldus Jetten. ‘We hopen die laatste bacterie binnenkort te vinden, maar Australische en Amerikaanse onderzoekers zitten ons op de hielen in die zoektocht, dat wordt dus spannend.’

 

Zelfs miljarden jaren geleden heeft het archaeon misschien al een belangrijke rol vervuld. Hij kon toen rijkelijk groeien in de zuurstofloze maar methaanrijke atmosfeer van ijzerhoudende oceanen in het toenmalige Archeïcum, 4 tot 2,5 miljard jaar geleden. Meer informatie over het metabolisme van het organisme kan daarom nieuw licht werpen op aloude discussies over de rol die ijzerproducerende processen op de vroege aarde hebben gehad.

Wellicht vindt u deze artikelen ook interessant

Schrijft u in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.